Samen-Spel: de kracht van de leraar-kindrelatie (kleuteronderwijs)

Situering

Samen-Spel werd voorgesteld op het SOM-labo Zerotolerantie tegen schooluitval van 09/01/2019. Vanaf september 2020 wordt het aan kleuterscholen aangeboden in het kader van Ris+K basisonderwijs.

Samen spelen geeft positieve energie

Samen-Spel zet in op een kwaliteitsvolle leraar-kindrelatie door het regelmatig samen spelen van leraar en kind/kinderen in de klas. Door het volgen van het spel van het kind, toont de leraar betrokkenheid aan het kind en leert hij het kind op een andere manier zien. Leraar en kind sparen als het ware “positieve energie” op die ze kunnen inzetten als het moeilijk wordt.

Deel 1: Samen-Spel aan de KU Leuven (2009-2014)

Uit onderzoek blijkt dat een kwaliteitsvolle leraar-kindrelatie een cruciale factor is voor de socio-emotionele en schoolse ontwikkeling van kleuters. Dit blijkt in het bijzonder het geval te zijn voor kwetsbare kleuters, bijvoorbeeld kleuters met moeilijk hanteerbaar gedrag. Maar hoe bouw je een kwaliteitsvolle leraar-kindrelatie op met kleuters die je gedragsmatig voor grote uitdagingen stellen?

In 2010 werd daarom aan de KU Leuven het Samen-Spel programma ontwikkeld voor kleuters met storend gedrag zoals druk doen, roepen, schelden, stampen…. Het doel was storend gedrag verminderen, door te focussen op een warme, veilige relatie tussen leraar en kind en door leraren tools te geven om met dit storend gedrag om te gaan. Dit programma werd Samen-Spel genoemd omdat nabijheid, verbondenheid en aanvaarding gerealiseerd werden door het samenspelen van de leraar en de kleuter buiten de klas (gebaseerd op Amerikaans onderzoek). Samen-Spel werd breed uitgetest en had gunstige effecten. Toch bleek gaandeweg dat er nog wat praktische problemen waren.

Deel 2: Samen-Spel aan de UC Leuven-Limburg lerarenopleiding (2013-…)


Aan de UC Leuven-Limburg werd Samen-Spel verder uitgewerkt naar een haalbare aanpak in de kleuterklas. Samen-Spel kan nu ook toegepast worden binnen de klas en met meerdere kinderen tegelijkertijd. De focus komt zowel op interventie als op preventie te liggen.

Als jij je goed voelt bij een kleuter, gaan ook de andere kinderen zich goed voelen bij die kleuter.

De klas van juf Jelke

Om het programma te implementeren, kunnen kleuterscholen een nascholingsprogramma volgen. Leerkrachten worden dan gecoacht door het bekijken van videofilmpjes van leraren die oefenen met Samen-Spel, zelf oefenen met vaardigheden om kleuters te “volgen” in hun spel; reflectie, coaching/videofeedback op de eigen toepassing van Samen-Spel in de klas (zie “meer info”)

Samen-Spel werd ingebouwd in het curriculum van de Bachelor kleuteronderwijs, de Bachelor-na-bachelor Buitengewoon onderwijs en het Postgraduaat Moeilijk hanteerbaar gedrag in pedagogisch perspectief.

Deel 3: Samen-Spel internationaal (2018-2020)

In het kader van een Erasmus KA2+ project werd Samen-Spel (Playing-2-gether of PG2 in het Engels) vanaf 2018 uitgeprobeerd in Portugal, Nederland en België.

Verhalen en videobeelden van leraren werden verzameld op een platform. Er is een train-the-trainer handleiding beschikbaar.

Meer weten?

Neem contact op met Caroline Vancraeyveldt of Maai Huyse.

Caroline en Maai zijn lerarenopleiders en praktijkonderzoekers aan de UC Leuven-Limburg.

Meer info?

  • Deel 1: Samen-Spel aan de KU Leuven

Vancraeyveldt, C., Verschuren, K., Van Craeyevelt, S., & Colpin, H. (2016).Samen-Spel in de kleuterklas. Interventie voor het versterken van leerkracht-kindinteracties bij kleuters met externaliserend probleemgedrag. Caleidscoop, jg 28/2, 28-33.

  • Deel 2: Samen-Spel aan de UC Leuven-Limburg lerarenopleiding

Vancraeyveldt, C., & Huyse, M. (2019). Zo werk je aan een kwaliteitsvolle relatie met je kleuters. Basis, Themanummer Leer-kracht: Welkom in de kinderopvang en kleuteronderwijs, 10-16.

De website van Samen-Spelen werd ontwikkeld met theoretische achtergrondinformatie, praktijkvoorbeelden en good practice filmpjes van studenten lerarenopleiding. De toegang is gedeeltelijk afgeschermd.

Het magazine Klasse maakte in 2018 een reportage over Samen-Spel in de klas van juf Jelke.

Hoe maak je als leraar het verschil voor kwetsbare kinderen in je klas? Pedagoog Maai Huyse en schoolpsycholoog Caroline Vancraeyveldt zoeken het uit in de kleuterklas van juf Jelke. Hoe bouwt Jelke aan een warme, kwaliteitsvolle relatie in haar kleuterklas? En lukt dat ook met kinderen die storend gedrag stellen? Maai en Caroline kijken en coachen.

  • Deel 3: Samen-Spel internationaal

Het Europese platform van Samen-Spel (Playing-2-gether) is vrij toegankelijk via deze link.